Annemarie in gesprek met systemisch coach en auteur Els van Steijn
, door Redactie Annemarie's Health, 7 min lezen
Er is een moment waarop je voelt dat het anders mag. Dat je niet langer hoeft te dragen wat niet van jou is. Dat je mag loslaten, zonder iets of iemand tekort te doen. De Fontein van Els van Steijn gaat precies daarover; over terugkeren naar jouw plek, diep in de stroom van het leven, waar alles weer klopt.
In elk familiesysteem stroomt een onzichtbare kracht, van generatie op generatie. Als je op je eigen plek staat in die "fontein", ontvang je de levenskracht die altijd al voor je beschikbaar was. Je voelt je gedragen, verbonden en vrij om je eigen pad te gaan. Els van Steijn nodigt je uit om te ontdekken wat er gebeurt als je werkelijk thuiskomt in jezelf. “Zelfcompassie groeit,” zegt ze, “doordat je leert dat je niet verantwoordelijk bent voor het oplossen van de tekorten van anderen.” En precies daar, in dat besef, begint de rust waar we zo naar verlangen.
"In elk familiesysteem stroomt een onzichtbare kracht, van generatie op generatie. Als je op je eigen plek staat in die "fontein", ontvang je de levenskracht die altijd al voor je beschikbaar was."
Wat is De Fontein precies?
“De fontein is mijn metafoor voor je familiesysteem. De systemische wetmatigheden die ik aan de hand van ‘de fontein’ beschrijf, gaan over processen binnen jouw familiesysteem, waarvan je je niet tot nauwelijks bewust bent. Door de fontein wordt duidelijk wat jouw plek is binnen je familiesysteem. Als je daar jouw plek kunt innemen, vind je die ook met meer gemak in de rest van je leven. Als je stevig op je plek in de fontein staat, kun je jouw leven vrij leven en relaties aangaan zonder te worden meegesleurd door de instabiliteit van een ander.“
Hoe werkt dit concreet?
“Stel je een prachtige fontein voor met verschillende bakken met water, die elkaar bevloeien. Bovenin staan je voorouders, de bak daaronder is van je grootouders. Daaronder staan je biologische ouders. Jouw plek is in de bak onder hen (in volgorde van geboorte van de kinderen). Misschien heb jij het leven ook doorgegeven en staan jouw kinderen onder je met onder hen jouw kleinkinderen etc. Als je op jouw plek staat, ontvang je een onzichtbare kracht die essentieel is om je vervuld en stevig te voelen.”
Maar veel mensen staan niet op hun eigen plek, toch?
“Klopt. Vaak stijg je op naar een ‘bak’ boven je. De meest voorkomende redenen zijn dat je verantwoordelijkheid hebt overgenomen die niet van jou is (opstijgen 1) en de andere reden is dat je een oordeel hebt over één of beide van je ouders en daardoor uit verbinding bent gegaan (opstijgen 2). Vanaf dat moment ontvang je niet meer, maar
geef je. Je voelt je wellicht groot en belangrijk, maar je bouwt ondertussen een tekort op. Je wordt behoeftig."
De kunst is dus om op jouw plek te komen en daar te blijven staan?
“Ja. Maar het verlaten van je plek in de fontein kan zowel bewust gebeuren als onbewust. Je hebt niet altijd in de gaten dat je van je plek af bent. Het effect van niet op je plek staan, is dat je de stroming van de fontein onvoldoende opvangt. Hierdoor zul je in je
leven alles op eigen kracht moeten doen, zonder de natuurlijke ondersteuning van de fontein. Ook voel je je vaak leeg van binnen. Het goede nieuws is dat de fontein altijd voorhanden is, mits je op je eigen plek staat en ja zegt tegen wat er is, zowel tegen
het mooie als het minder mooie. Zo leer je weer ontvangen.”
Veel mensen dragen het gevoel van ‘ik ben niet goed genoeg’ al vanaf jonge leeftijd met zich mee. Hoe ontstaat dit volgens de fonteinprincipes?
“Ieder mens loopt butsen en builen op in het leven, dat hoort nou eenmaal bij het leven. Dit kan komen door gebeurtenissen of de wijze waarop je ouders met je om zijn gegaan. Hierdoor ontstaan er ook onbewuste overtuigingen zoals bijvoorbeeld ‘Ik ben niet goed genoeg’. Wanneer je hierin wordt geraakt als je eenmaal volwassen bent, dan is de kans
aanwezig dat je reageert vanuit een overlevingsdeel. Het gedrag dat je laat zien is passend bij de leeftijd waarop de trigger is ontstaan, bijvoorbeeld toen je acht jaar oud was. Overlevingsgedrag kan zijn dat je jezelf onderschat of gaat aanpassen ten koste
van jezelf. Hoe meer je systemisch kijkt, des te makkelijker het wordt om vanuit de meest recente versie van jezelf te reageren.“
Hoe leidt het innemen van een verkeerde plek tot een gebrek aan zelfcompassie?
“Wanneer je een oordeel hebt over één van je ouders, leg je dat oordeel in je dagelijkse leven ook over je partner, je vrienden of collega’s. En naar binnen toe ben je heel zelfkritisch. Pas wanneer je het oordeel over je vader of moeder loslaat en afdaalt naar jouw plek in de fontein, ga je in je dagelijkse leven ook minder oordelen over de ander en word je minder kritisch over jezelf.”
Voor wie nog niet bekend is met opstellingen: wat houdt een opstelling in?
“Een opstelling maakt zichtbaar wat diep in een systeem speelt. Elementen rond jouw vraag worden in de ruimte opgesteld, en andere deelnemers vertegenwoordigen mensen of situaties. Zo zie je hoe jij tot anderen staat, inclusief je blinde vlekken.
Daarna wordt gekeken welke interventies jou en het systeem steviger maken. Iedereen kan dit; het zit ingebakken in ons mens-zijn.”
Waarom zijn opstellingen zo krachtig bij het gevoel ‘niet goed genoeg’ te zijn?
“Opstellingen maken onzichtbare patronen voelbaar en geven nieuwe perspectieven. Ze helpen heling door je plek in relaties te herstellen, los te laten wat niet van jou is en afgesplitste delen van jezelf terug te vinden. Heling kan ook door volledig te accepteren
wat is. Dat ‘ ja’ zeggen werkt diep helend, zowel rationeel, emotioneel als lichamelijk.”
Veel mensen ontwikkelen overlevingsstrategieën zoals pleasen of zichzelf kleiner maken. Waar komen die vandaan?
“Deze strategieën ontstaan vaak in de kindertijd, wanneer ouders emotioneel afwezig of zelf behoeftig zijn. Het kind leert zijn eigen behoeften opzij te zetten om te overleven en probeert de leegte of behoeftigheid van de ouder te compenseren. Dit leidt tot aangepast gedrag: perfectie nastreven, emoties verbergen, jezelf wegcijferen.”
En wat betekent dat voor hoe ‘echt’ iemand durft te zijn?
“Het kind raakt het contact met zijn authentieke zelf kwijt. Eigenwaarde wordt afhankelijk van het voldoen aan de verwachtingen van anderen. Grenzen leren stellen en onderscheid maken tussen eigen en andermans behoeften helpt zelfacceptatie te ontwikkelen. Zelfcompassie groeit wanneer je beseft dat je niet verantwoordelijk bent voor het oplossen van tekorten van anderen.”
Veel mensen zijn loyaal aan hun familiesysteem, zelfs als het hen belemmert.
“Je hebt maar één paar ouders gekregen. Niemand kan de systemische rol van biologische ouders overnemen. Je ouders krijg je. Je hebt niets te kiezen. Ouders zijn een package deal. Dat wat je bij hen afwijst, installeer je onbewust bij jezelf vanuit onbewuste loyaliteit, waardoor het risico op zelfafwijzing of lage eigenwaarde bestaat. De uitingsvorm van het patroon kan verschillend zijn, maar het patroon blijft in essentie hetzelfde. “
Hoe kan bewustwording hiervan leiden tot zelfacceptatie?
“Hoe gek het misschien ook klinkt, je moet je eerst verbinden om daarna je eigen leven te kunnen leiden. Je sluit je moeder en je vader die je het leven hebben gegeven in je hart. Het insluiten van je ouders in je hart omvat echter ook een nee zeggen. Je zegt nee
tegen gedrag van je ouders dat jou niet dient en wat belastend voor je is. Ofwel: je zegt nee tegen het belastende patroon van je ouders. De mens en het gedrag zijn twee dingen. De mens kun je in je hart sluiten, het gedrag mag je begrenzen. Je verbinden én
begrenzen draagt bij aan je gevoel van eigenwaarde en stevig kunnen staan."
Els Van Steijn in het kort
Els van Steijn (1969) is coach, familie- en organisatieopsteller en auteur van het boek De Fontein. Ze is ontwikkelaar van het systemische concept “De Fontein”, waarmee mensen hun plek binnen het familiesysteem kunnen vinden en stevigheid, zelfacceptatie en vervulling ontwikkelen. Volgende generaties systemisch schoner en minder belast, dat is haar missie. Meer informatie en inspiratie is te vinden op www.elsvansteijn.nl
Lees meer artikelen
-
Wat je nog niet wist over mij...
-
Het Vuurpaard roept: durf jij te springen?
-
Durf jij volledig jezelf te zijn in jouw relaties?
