• Deel met:
• WhatsApp
• Deel
• Tweet
• Pin it
• Messenger
• Email

---

De overgang is een langdurige hormonale transitie met impact op lichaam én geest. Volgens gynaecoloog Dr. Saskia Rang verdienen vrouwen betere voorlichting, erkenning en passende behandeling, zoals bio-identieke hormoontherapie.

De overgang leek iets kleins: wat opvliegers en slecht slapen. Tot ik sprak met gynaecologe en hormoonexpert Dr. Saskia Rang. Zij liet zien hoe diep het ingrijpt op je lijf en leven. Haar duidelijke, eerlijke aanpak benadrukt: vrouwen verdienen veel meer kennis én erkenning rondom de overgang.

Wat gebeurt er in je lichaam tijdens de overgang?

“De overgang is geen los moment, maar een transitieperiode waarin geleidelijk de werking van de eierstokken afneemt. Hierdoor daalt de productie van onze geslachtshormonen, zoals oestrogeen en progesteron, wat kan leiden tot het ontstaan van verschillende klachten. Deze hormonale veranderingen kunnen langzaam opbouwen en het hele lichaam beïnvloeden, zowel fysiek als mentaal.”

Wanneer begint de overgang gemiddeld en wat is het verschil tussen pre–menopauze, menopauze en postmenopauze?

“Dat hangt af van welke definitie je gebruikt. Die termen zijn door mensen bedacht, en de grenzen zijn vaag. Bij de pre–menopauze heb je nog een regelmatige cyclus, maar kunnen er al klachten optreden. Bij de menopauze wordt die cyclus onregelmatiger of stopt helemaal. Bij de postmenopauze heb je al meer dan twaalf maanden geen menstruatie gehad. De pre–menopauze kan jaren duren. Er is veel variatie, dus een precieze leeftijd is lastig te geven. Het is belangrijk dat vrouwen weten dat het geen abrupte verandering is, maar een geleidelijke verschuiving.”

"De hormonale productie herstelt zich niet; het lichaam past zich aan de nieuwe situatie aan. Jij zelf ook. Na verloop van tijd ben je gewend aan die nieuwe staat van zijn. Of dat ook een optimale staat is, is een andere vraag.”

Hoe lang kan de overgang duren?

“Vaak wordt gesteld dat de overgang vijf tot tien jaar duurt, gebaseerd op klachten zoals opvliegers en nachtelijk zweten. Maar er is waarschijnlijk veel onder–registratie, want de overgang brengt veel meer klachten met zich mee. Bovendien kun je je afvragen of de overgang ooit echt ‘voorbij’ is. De hormonale productie herstelt zich niet; het lichaam past zich aan de nieuwe situatie aan. Jij zelf ook. Na verloop van tijd ben je gewend aan die nieuwe staat van zijn. Of dat ook een optimale staat is, is een andere vraag.”

Wat zijn de meest voorkomende klachten?

“De bekendste klacht is natuurlijk opvliegers. Andere veelvoorkomende symptomen zijn nachtelijk zweten, slaapproblemen, prikkelbaarheid en een verminderd libido. Ook concentratieproblemen en vermoeidheid horen erbij. Deze symptomen kunnen je dagelijks leven behoorlijk beïnvloeden.”

Welke klachten zijn minder bekend, maar komen toch vaak voor?

“Minder bekende klachten zijn onder andere paniekgevoelens en angstklachten, die soms willekeurig optreden maar ook specifiek in de vroege ochtend, bij het ontwaken. Daarnaast komen rugklachten vaak voor, net als andere lichamelijke klachten zoals spier–en gewrichtspijn, kaakklemmen, tinnitus (oorsuizen), haaruitval en huidproblemen. Denk aan rosacea, eczeem, psoriasis of een verergering ervan. Het is echt een breed scala aan klachten dat vrouwen kunnen ervaren, soms zonder het verband met hormonen te zien.”

"Veel vrouwen worden daardoor naar een reumatoloog gestuurd vanwege spier– en gewrichtspijn, of naar een psycholoog vanwege mentale klachten, terwijl het eigenlijk allemaal met hormonen te maken heeft.”

Waarom denken vrouwen, net als ik, in eerste instantie niet aan de overgang bij dit soort klachten?

“Omdat de overgang zo geleidelijk verloopt, is het vaak lastig om de klachten als zodanig te herkennen. Je ontwikkelt langzaam de ene klacht, en pas later een andere, waardoor er meestal op die ene klacht wordt gefocust. En omdat elke vrouw andere symptomen ervaart, wordt de link met de overgang niet altijd gelegd. Veel vrouwen worden daardoor naar een reumatoloog gestuurd vanwege spier– en gewrichtspijn, of naar een psycholoog vanwege mentale klachten, terwijl het eigenlijk allemaal met hormonen te maken heeft.”

De daling van oestrogeen en collageen; hoe gevaarlijk is dat bijvoorbeeld voor je vaten?

“Rond de menopauze daalt de oestrogeenspiegel, wat kan leiden tot stijvere vaten en een verhoogd risico op hart– en vaatziekten. Oestrogeen speelt ook een belangrijke rol bij de immuniteit en weefselherstel. Het remt de afbraak van collageen wat een rol speelt bij o.a. huidveroudering.”

“Rond de menopauze daalt de oestrogeenspiegel, wat kan leiden tot stijvere vaten en een verhoogd risico op hart– en vaatziekten".

Wat is bio–identieke hormoontherapie?

“Dat is hormoontherapie waarbij de moleculaire structuur van oestrogeen of progesteron exact overeenkomt met wat het lichaam zelf aanmaakt. Vaak wordt het ‘lichaamseigen’ genoemd, maar de juiste term is ‘lichaams–identiek’. De toediening via de huid heeft de voorkeur, omdat orale inname het tromboserisico verhoogt. Transdermale therapie vermijdt het ‘first–pass effect’ in de lever en is daarom veiliger.”

Wat zeg je tegen artsen die hormoontherapie “onnatuurlijk” vinden of zeggen dat je “de overgang uitstelt”?

“Dat is een mening, geen wetenschappelijk onderbouwd standpunt. Hormoontherapie is een reguliere medische behandeling. Vrouwen hebben recht op objectieve informatie en een behandeling die bij hen past. Het is niet de taak van artsen om te oordelen, maar om te begeleiden.”

"Transdermaal toegediend oestrogeen verhoogt het tromboserisico niet. In jouw situatie weegt het voordeel zwaarder dan het vermeende risico.”

Waarom raad je hormoontherapie juist aan voor vrouwen met een dwarslaesie, zoals ik?

“Bij langdurig zitten worden je botten niet belast en neemt de doorbloeding af, wat het risico op osteoporose en hart– en vaatziekten verhoogt. Oestrogeensuppletie kan helpen om deze processen af te remmen. Transdermaal toegediend oestrogeen verhoogt het tromboserisico niet. In jouw situatie weegt het voordeel zwaarder dan het vermeende risico.”

Wat doet soja in je lichaam en is het een goed alternatief?

“Soja bevat fyto–oestrogenen, die een milde oestrogene werking hebben. Ze kunnen op natuurlijke wijze bepaalde klachten verlichten. Voor vrouwen met milde symptomen of die een natuurlijke aanpak willen, kan dit waardevol zijn. Maar bij ernstigere klachten is medische begeleiding nodig. Soja is een aanvulling, geen vervanging.”

Wat zou je willen meegeven aan vrouwen die zich herkennen in jouw verhaal, maar twijfelen vanwege de bijwerkingen van hormoontherapie?

“Twijfel komt vaak voort uit de angst dat hormoontherapie slecht voor je is. Mijn advies: laat je goed informeren. Er is veel betrouwbare informatie te vinden in boeken, podcasts en bij gespecialiseerde zorgverleners. Laat je niet leiden door negatieve verhalen uit je omgeving. Twijfel je over bijwerkingen? Probeer het gewoon. Als het niet bij je past, kun je altijd stoppen. Ontzeg jezelf geen mogelijke verlichting uit angst voor het onbekende. Als je klachten hebt, geef het een kans.”

"Het is zonde dat zoveel vrouwen uitvallen op het moment dat ze juist in hun optimale kracht en kennis staan. Dat is niet alleen persoonlijk verlies, maar ook maatschappelijk kapitaalverlies."

Wat hoop je dat er verandert in de manier waarop de medische wereld en de maatschappij omgaan met de overgang?

“De overgang wordt nog te vaak weggewuifd als ‘iets wat erbij hoort’, terwijl het grote impact heeft op het welzijn en functioneren van vrouwen. We moeten het serieuzer  nemen, medisch én maatschappelijk. Het is zonde dat zoveel vrouwen uitvallen op het moment dat ze juist in hun optimale kracht en kennis staan. Dat is niet alleen persoonlijk verlies, maar ook maatschappelijk kapitaalverlies. Gelukkig is er beweging, en ik hoop dat we dit kantelpunt blijven versterken.”

Wat zou je alle vrouwen willen meegeven over de overgang?

“Neem je klachten serieus. Laat je niet met een kluitje in het riet sturen. De overgang is een hormonale transitie die net zoveel aandacht verdient als de puberteit of zwangerschap. En er is hulp; veilige, onderbouwde hulp.”

Dr. Saskia Rang in het kort

Dr. Saskia Rang is gynaecoloog en expert in hormonale gezondheid bij vrouwen. Ze is gespecialiseerd in de overgang en hormonale klachten. Dr. Rang is gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam en lid van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie. Ze pleit voor betere voorlichting, nuance in het debat en maatwerk voor elke vrouw, in elke levensfase.